Idineklara ng Malacañang ang Nobyembre 4 bilang isang special (non-working) day sa lalawigan ng Quezon bilang paggunita sa ika-182 anibersaryo ng kamatayan ni Apolinario Dela Cruz o mas kilala bilang Hermano Puli.
Ang mga paghahandog ng bulaklak ay ginagawa taun-taon sa paanan ng mga rebulto ng De La Cruz sa Tayabas City at Lucban, Quezon, ng lokal na pamahalaan, mga opisyal ng militar at pulisya, at mga civic group. Si De La Cruz, na ipinanganak sa bayan ng Lucban noong Hulyo 22, 1815, ay naghahangad na maging pari ngunit tinanggihan ng mga prayleng Espanyol dahil siya ay katutubo o “Indio.” Binuo niya ang “Cofradia de San Jose” sa edad na 17, isang relihiyosong kilusan na umani ng mga tagasunod mula sa Tayabas, Laguna, Batangas, at Cavite, Tondo sa Maynila, at mga bahagi ng Bicol.
Ayon sa mga makasaysayang mapagkukunan, ito ay may miyembro na humigit-kumulang 5,000 katao. Napilitan si De la Cruz at mga miyembro ng Cofradia na magtago sa ilalim ng lupa dahil hinala ng mga prayleng Espanyol ang kilusan na subersibo.
Sa isang labanan noong Oktubre 23, 1841, pinatay ni De la Cruz ang kumander ng Espanyol na si Joaquin Ortega, ang unang nasawi sa mga awtoridad ng Espanya. Nagalit ang Espanya sa pagkamatay ni Ortega at nagpadala ng napakalaking hukbo ng mga mandirigma upang hulihin siya, patay man o buhay.
Noong Nobyembre 4, 1841, siya ay dinakip at binitay sa Tayabas. Upang bigyan ng babala ang kanIyang mga tagasuporta, hiniwa ng mga sundalong Espanyol ang kanIyang katawan at isinabit ang kanyang ulo sa isang hawla sa poste sa kahabaan ng kalsada patungo sa nayon ng Majayjay sa Laguna.
Ayon sa makasaysayang mga mapagkukunan, ang kagitingan ni De la Cruz ay nagbigay inspirasyon sa tatlong paring Pilipino — sina Mario Gomes, Jose Burgos, at Jacinto Zamora — na ang pagkamartir ay nag-udyok sa mga tao na manindigan laban sa pang-aapi ng mga Espanyol.
Anna Gob
